Šećerna bolest
Šećerna bolest (diabetes mellitus) je kronični metabolički poremećaj karakteriziran visokom koncentracijom glukoze u krvi (glukoza natašte veća od 7,0mmol/l; glukoza dva sata nakon obroka veća od 11mmol/l), a nastaje kada gušterača prestane potpuno ili djelomično proizvoditi inzulin ili proizvedeni inzulin nije djelotvoran u organizmu.
Inzulin je hormon koji luči gušterača, on potiče prijenos glukoze kroz staničnu membranu jetrenih, masnih, mišićnih stanica, smanjujući pri tom količinu glukoze u krvi. Potiče pretvorbu glukoze u glikogen ili u masne kiseline, sintezu proteina iz aminokiselina u mišićnim stanicama. Inzulin djeluje kao «čuvar masti», tako što povećava iskorištavanje glukoze u većini tkiva.
Šećerna bolest se dijeli na tipove: tip 1, tip 2, trudnička šećerna bolest, te šećerna bolest uzrokovana lijekovima npr. kortikosteroidima
TIP 1 šećerne bolesti
- Poznat i kao inzulin ovisni tip gdje je potrebno u organizam unositi inzulin
- Razvija se kad organizam proizvodi malo ili nikako inzulina
- Kod tipa 1 šećerne bolesti dolazi do autoimunog uništenja stanica otočića
- Čimbenici koji utječu na nastanak su virusi, otrovi i stres
- Javlja se u osoba mlaših od 30 godina
- Javlja se s učestalošću od oko 10% od ukupno oboljelih
Simptomi
Tip 1 šećerna bolest javlja se naglo i može imati sljedeće simptome:
- Učestalo mokrenje
- Prekomjernu žeđ i suhoću usta
- Izraziti umor
- Stalnu glad
- Nagli gubitak težine
- Smetnje vida
- Ponavljane infekcije
TIP 2 šećerne bolesti
- Poznat i kao neovisan tip šećerne bolesti
- Tip 2 bolesti javlja se zbog neobjašnjeno poremećene sekrecije inzulina te rezistencije na inzulin, to se stanje može kontrolirati pravilnom ishranom i redovnom tjelovježbom
- Čimbenici koji utječu su debljina, fizička neaktivnost, obiteljska sklonost, stres..
- Javlja se prvenstveno u odraslih starijih od 40 godina
- To je najčešći oblik šećerne bolesti sa učestalošću pojavljivanja oko 90% od svih oboljelih
Simptomi
U tipu 2 simptomi se javljaju postupno u blažem obliku, kao takve teže ih je dijagnosticirati, a mogu i izostati. Jednako tako simptomi tipa 1 šećerne bolesti mogu biti prisutni i u tipu 2, ali su manje izraženi. U polovici slučajeva nema simptoma do razvoja kroničnih komplikacija.
Komplikacije šećerne bolesti
Vremenom, povišena razina krvnog šećera oštećuje krvne žile, kapilare i drugo unutarnje tkivo. Odebljanjem membrane malih krvnih žila smanjena je opskrba kože i živaca krvlju. Slabo kontrolirana razina šećera u krvi uzrokuje povišenu razinu masnih tvari što dovodi do ubrzane aterokleroze. Slaba cirkulacija kroz velike i male krvne žile može oštetiti srce, mozak, noge, oči, bubrege, živce i kožu i usporava zacjeljivanje rana. Češći je moždani udar i infarkt srca.